Xəstəxanalarda əmək təhlükəsizliyi təlimi: Türkiyədə 2026 cərimələri və yeni əsasnamə

Bu yazı Türkiyə Respublikasının qanunvericiliyindən bəhs edir. Türkiyədə əmək təhlükəsizliyi və sağlamlığı (türkcə qısaltması İSG) təlimi xəstəxanalarda çox vaxt "illik məcburiyyət" kimi qəbul edilir və sinif təlimlərinin qrafiki sıxlaşanda ilk təxirə salınan iş olur. Halbuki 2026-cı ildə vəziyyət həm məbləğ, həm də prosedur baxımından dəyişdi: 2 aprel 2026-cı ildə yeni təlim əsasnaməsi qüvvəyə mindi, inzibati cərimələr yenidən qiymətləndirmə əmsalı ilə yeniləndi, xəstəxanaların təhlükə sinfini aşağı salmaq cəhdi isə nəticəsiz qaldı.

Bu yazıda təlim çatışmazlığının xəstəxana üçün mümkün nəticələrini, yeni əsasnamənin gətirdiyi qaydaları və yoxlamadan əvvəl nələrin yoxlanılmalı olduğunu ümumiləşdiririk.

Hüquqi çərçivə — işəgötürənin təlim öhdəliyi

Türkiyənin 6331 saylı Əmək təhlükəsizliyi və sağlamlığı haqqında Qanununun 17-ci maddəsinə görə işəgötürən işçilərin əmək təhlükəsizliyi təlimi keçməsini təmin edir. Təlim xüsusilə işə başlamazdan əvvəl, iş yeri, iş və ya iş avadanlığı dəyişdikdə və yeni texnologiya tətbiq edildikdə keçirilir, müntəzəm fasilələrlə təkrarlanır. İstehsalat qəzası keçirənlərə və altı aydan çox işdən kənarda qalanlara da işə qayıtmazdan əvvəl əlavə təlim verilir.

Həmin maddə daha iki mühüm qayda müəyyən edir: təlimin xərci işçinin üzərinə qoyula bilməz və təlimdə keçən vaxt iş vaxtına daxil edilir. Yəni növbədən kənar "könüllü" görünən təlim saatı da iş vaxtı hesabına düşür.

2026-cı il inzibati cərimələri

Türkiyədə inzibati cərimələr hər il yenidən qiymətləndirmə əmsalı ilə yenilənir; 2026-cı il üçün bu əmsal 25,49 faizdir. Təlimlə birbaşa əlaqəli əsas maddələr bunlardır:

Mühüm qeyd: Türkiyə Əmək və Sosial Təminat Nazirliyinin inzibati cərimələr səhifəsində 6331 saylı Qanun üzrə 2026 cədvəli dərc olunmayıb. Cədvəldəki məbləğlər ikinci dərəcəli mənbədən (Legalbank) götürülüb; 2025 məbləğlərinin 25,49 faiz əmsalı ilə yenilənməsi ilə hesab baxımından uyğun gəlir, lakin rəsmi təsdiq yoxdur.

Hər işçiyə görə tətbiq olunan cərimələrdə təhlükə sinfi və işçi sayından asılı artırma tətbiq edilmir; lakin cərimə onsuz da işçi sayına vurulur. Nümunə hesablamada 100 işçinin təlimindəki tək bir pozuntu 100 × 8.980 = 898.000 TL edir. Yeni əsasnamənin pozulması halında 26/1-ğ, yoxsa 26/1-n bəndinin tətbiq olunacağı isə yoxlama zamanı verilən hüquqi qiymətdən asılıdır.

Bu məzmun ümumi məlumat xarakterlidir, hüquqi məsləhət deyil; aktual məbləğlər üçün rəsmi mənbəni yoxlayın.

Cərimə yeganə nəticə deyil

Təlim çatışmazlığının daha ağır nəticəsi istehsalat qəzası və ya pasiyentə zərər dəydikdən sonra üzə çıxa bilər:

• İşçi qarşısında məsuliyyət: İşəgötürən əmək təhlükəsizliyi və sağlamlığı üçün lazım olan hər cür tədbiri görməyə borcludur (Türkiyə Öhdəliklər Qanunu, maddə 417).
• İşəgötürənin işçiyə görə məsuliyyəti: Müəssisə işçisinin vurduğu zərərə görə məsuliyyətdən yalnız seçimdə, göstəriş verməkdə və nəzarətdə lazımi ehtiyatlılıq göstərdiyini sübut etdikdə azad ola bilər (TBK, maddə 66).
• SGK reqres iddiası: İstehsalat qəzası əmək təhlükəsizliyi qanunvericiliyinin pozulmasından irəli gəlibsə, Türkiyə Sosial Təminat Qurumu (SGK) etdiyi ödənişləri işəgötürəndən geri tələb edə bilər (5510 saylı Qanun, maddə 21).

Bu proseslərin hamısında tarixli və imzalı təlim qeydləri müəssisənin lazımi ehtiyatlılıq göstərdiyini sübut etməsinin əsas vasitəsidir.

2 aprel 2026 tarixli yeni əsasnamə — nə dəyişdi?

İşçilərin əmək təhlükəsizliyi və sağlamlığı təlimlərinin qayda və əsasları haqqında Əsasnamə Türkiyənin 2 aprel 2026 tarixli və 33212 saylı Rəsmi Qəzetində dərc olunaraq qüvvəyə mindi və 2013-cü il tarixli köhnə əsasnaməni ləğv etdi. Köhnə əsasnaməyə əsasən keçirilmiş təlimlər qüvvəsini saxlayır; sənədləşdirilməmiş təlimlər üçün dərc olunduğu tarixdən etibarən bir aylıq müddət verildi.

İşə başlama təlimi

Şagirdlər və təcrübəçilər də daxil olmaqla hər işçi faktiki işə başlamazdan əvvəl işə başlama təlimi keçir. Bu təlim əyani və praktiki keçirilir, hər işçi üçün ən azı 2 saat davam edir və əsas təlim müddətinə daxil edilmir. Protokolla qeydə alınır və işçinin şəxsi işində saxlanılır.

Əsas təlim və təkrar müddətləri

Əsas təlim işə başladıqdan sonra ən gec üç ay ərzində tamamlanır. Bir dərs saatı ən azı 45 dəqiqəlik dərsdən və 15 dəqiqəlik fasilədən ibarətdir.

Əsasnamədəki 4-cü mövzu bölməsi işə və iş yerinə xas riskləri əhatə edir.

Distant və qarışıq təlim şərtləri

Yeni əsasnamənin ən çox müzakirə olunan tərəfi distant təlimlə bağlı müddəalarıdır:

• Ümumi, sağlamlıq və texniki mövzular (1–3-cü mövzu bölmələri) bütün iş yerlərində distant, əyani və ya qarışıq üsulla keçirilə bilər.
• İşə və iş yerinə xas risklər (4-cü mövzu bölməsi) təhlükəli və çox təhlükəli iş yerlərində əyani keçirilir.
• Distant təlimdə işçilərin sistemə giriş-çıxışı, tamamlanma faizləri və ölçmə nəticələri qeydə alınır, izlənir və hesabata salınır.
• Sistem irəli çəkmə, ötürmə və pəncərəni bağlama kimi halların qarşısını almalı; müəyyən fasilələrlə qısa suallar və ya açılan pəncərələrlə aktiv iştirakı dəstəkləməlidir.

Qısası, xəstəxanalarda "bütün əmək təhlükəsizliyi təlimi onlayn" yanaşması mümkün deyil; işə başlama təlimi və 4-cü mövzu bölməsi əyani qalır.

Ölçmə və sənədləşdirmə

İmtahanda 100 baldan ən azı 60 bal toplayan uğurlu sayılır. Uğursuz olan ən çoxu daha iki dəfə imtahana girə bilər; yenə uğursuz olarsa, əsas təlimi yenidən keçir. Sənədlər elektron imza ilə imzalanıb elektron formada arxivləşdirilə bilər.

Təlimi kimlər keçirə bilər?

Əsasnamənin 10-cu maddəsi əsas təlimi keçirə biləcək şəxs və qurumları sadalayır: iş yerinin əmək təhlükəsizliyi mütəxəssisi və iş yeri həkimi, Türkiyə Əmək və Sosial Təminat Təlim və Tədqiqat Mərkəzi (ÇASGEM), universitetlər və dövlət qurumlarının təlim bölmələri, dövlət qurumu statuslu peşə təşkilatları, işçi, işəgötürən və dövlət qulluqçuları təşkilatları və onların fondları, habelə ictimai mənafe naminə pulsuz təlim keçirən fondlar. Distant əsas təlim materiallarını da bu şəxslər və qurumlar hazırlayır. Buna görə proqram platformasından istifadə etmək təlimi kimin keçirdiyi sualını dəyişmir.

Xəstəxanaların təhlükə sinfi ilə bağlı mübahisə

İş yerlərinin təhlükə sinifləri siyahısına istinad edən 13 yanvar 2026 tarixli TBMM (Türkiyə Böyük Millət Məclisi) deputat sorğusunda qeyd olunduğu kimi, stasionar xəstəxana xidmətləri dövlət sektoru üçün 86.10.04 və 86.10.05, özəl sektor üçün 86.10.12 və 86.10.13 kodları ilə "çox təhlükəli" sinifdədir. Türkiyə Səhiyyə Nazirliyi 2 yanvar 2026-cı ildə Təhlükə Sinifləri Komissiyasına müraciət edərək sinfin "təhlükəli"yə endirilməsini istədi. Türkiyə Həkimlər Birliyi və TMMOB-un (Türkiyə Mühəndis və Memarlar Palataları İttifaqı) prosedurla bağlı etirazlarından sonra müzakirə 13 yanvardan 17 fevrala təxirə salındı.

TBMM-ə 23 fevral 2026-cı ildə təqdim edilmiş deputat sorğusuna görə tələb komissiyada 6-ya qarşı 5 səslə rədd edildi və xəstəxanalar "çox təhlükəli" sinifdə qaldı. Komissiyanın rəsmi protokolu dərc olunmayıb; məlumat bu sorğuya əsaslanır. 1 aprel 2026 tarixli təhlükə sinifləri haqqında bildirişə edilən dəyişiklik də 86.10 kodlu sətirlərə toxunmadı.

Praktiki nəticə: Xəstəxanalarda əsas təlim ən azı 16 dərs saatı, təkrar ildə bir dəfə olmaqda, 4-cü mövzu bölməsi isə əyani keçirilməkdə davam edir.

Xəstəxana üçün yoxlama siyahısı

• Şagirdlər və təcrübəçilər də daxil olmaqla hər yeni işçinin işə başlamazdan əvvəl əyani işə başlama təlimi keçdiyi protokolla qeydə alınıbmı?
• Əsas təlimlər işə başladıqdan sonrakı üç ay ərzində tamamlanırmı?
• İllik təkrar təlimlərin tarixləri hər işçi üzrə izlənirmi?
• 4-cü mövzu bölməsi əyani planlaşdırılıbmı?
• Distant təlim sistemi giriş-çıxışı, tamamlanmanı və imtahan nəticələrini qeydə alır, irəli çəkmənin qarşısını alırmı?
• İmtahanda uğursuz olanların əlavə imtahanı və yenidən təlimi izlənirmi?
• Sənədlər Əlavə-2 nümunəsinə uyğun tərtib edilib arxivləşdirilirmi?
• Təlimləri əsasnamənin 10-cu maddəsində sadalanan şəxslər və ya qurumlar keçirirmi?

Mənbələr

• 6331 saylı Əmək təhlükəsizliyi və sağlamlığı haqqında Qanun (Mevzuat Bilgi Sistemi — Türkiyənin normativ aktlar informasiya sistemi)
• İşçilərin əmək təhlükəsizliyi və sağlamlığı təlimlərinin qayda və əsasları haqqında Əsasnamə (Rəsmi Qəzet, 02.04.2026, say 33212)
• 6331 saylı Qanuna əsasən tətbiq olunan cərimələr (Legalbank, ikinci dərəcəli mənbə)
• İş yerlərinin təhlükə sinifləri haqqında bildirişə dəyişiklik (Rəsmi Qəzet, 01.04.2026, say 33211)
• TBMM yazılı deputat sorğusu, say 39291 (13.01.2026)
• TBMM yazılı deputat sorğusu, say 41092 (23.02.2026)
• Xəstəxanaların təhlükə sinfinin aşağı salınmasına etiraz edildi (Diken, 16.02.2026)
• 6098 saylı Türkiyə Öhdəliklər Qanunu və 5510 saylı Sosial sığorta və ümumi tibbi sığorta haqqında Qanun

ATP MedAI bu prosesdə necə kömək edir?

ATP MedAI əmək təhlükəsizliyi üzrə təlim qurumu deyil; əmək təhlükəsizliyi təlimini xəstəxananızın əmək təhlükəsizliyi mütəxəssisi və iş yeri həkimi keçirir. Platforma onların hazırladığı materialların distant və qarışıq hissələri üçün əsasnamənin tələb etdiyi qeydiyyat və izləmə şərtlərinə uyğun infrastruktur təqdim edir: irəli çəkmə qadağası, ara suallar, giriş-çıxış, aktiv vaxt və tamamlanma qeydi, imtahan balı, e-imzalı iştirak sənədi və hesabat. Təlimlər vəzifə və şöbəyə görə avtomatik təyin olunur, təkrar tarixi yaxınlaşan əməkdaşlara xatırlatma göndərilir və rəhbər panelindən şöbələr üzrə tamamlanma vəziyyəti izlənir. Əyani keçirilməli olan hissələr əyani keçirilməkdə davam edir.

Bu yazı ümumi məlumat xarakterlidir, hüquqi məsləhət deyil; aktual məbləğlər və müddəalar üçün rəsmi mənbələri yoxlayın.

ATP MedAI redaksiya komandası
Bu yazı ümumi məlumat məqsədilə hazırlanıb. Səhv və ya çatışmazlıq görsəniz, bizə yazın — düzəldək.